1. Vai Trò Của Khoang Miệng Và Nước Bọt - Quá Trình Tiêu Hóa
Tiêu hóa bắt đầu từ khoang miệng, nơi diễn ra cả quá trình tiêu hóa cơ học và hóa học:
- Tiêu hóa cơ học: Quá trình nhai của răng nghiền nát thức ăn thành các mảnh nhỏ, tăng diện tích bề mặt cho enzym tiếp cận.
- Tiêu hóa hóa học:
- Nước bọt chứa enzym amylase, phân giải carbohydrate thành các phân tử đường đơn giản.
- Nước bọt còn có chức năng làm ẩm và tạo thành khối thức ăn dễ nuốt, giúp việc vận chuyển xuống dạ dày diễn ra suôn sẻ.
>>>Xem thêm: Sinh viên Y1,Y2 học những môn gì?
2. Thực Quản – Cầu Nối Đưa Thức Ăn Xuống Dạ Dày
Sau khi được nhai, thức ăn được đẩy vào thực quản, một ống cơ nối liền hầu với dạ dày. Quá trình tiêu hóa diễn ra nhờ sự vận chuyển bởi:
- Nhu động thực quản: Các cơn co bóp cơ học phối hợp nhịp nhàng, giúp đẩy thức ăn xuống.
- Cơ thắt thực quản dưới (LES):
- Giãn ra để thức ăn đi vào dạ dày.
- Đóng lại sau đó để ngăn dịch dạ dày trào ngược lên thực quản.
>>>Xem thêm: Bí quyết đạt A+ môn Sinh Lý
3. Dạ Dày – Trung Tâm Của Qúa Trình Tiêu Hóa Cơ Học Và Hóa Học
Dạ dày đóng vai trò kép trong tiêu hóa, với các chức năng:
- Tiêu hóa cơ học: Các cơn co bóp mạnh mẽ khuấy trộn thức ăn với dịch dạ dày, tạo thành chất bán lỏng gọi là chyme.
- Tiêu hóa hóa học:
- Tuyến dạ dày tiết ra axit hydrochloric (HCl), tạo môi trường axit để kích hoạt enzym pepsin, phân giải protein thành peptide.
- Axit này cũng giúp tiêu diệt các vi khuẩn, mầm bệnh nuốt vào.
4. Ruột Non – Nơi Chính Hấp Thụ Dinh Dưỡng
Ruột non là đoạn tiêu hóa dài nhất và quan trọng nhất trong việc hấp thụ chất dinh dưỡng. Nó bao gồm:
- Tá tràng: Chyme được trộn với mật từ gan và enzym tụy, tiếp tục phân giải carbohydrate, protein và chất béo.
- Hỗng tràng và hồi tràng:
- Lót bởi các nhung mao và vi nhung mao, giúp tăng diện tích bề mặt hấp thụ.
- Các chất dinh dưỡng sau đó được chuyển vào máu, đưa đến các tế bào khắp cơ thể.
>>>Xem thêm: 1001 câu trắc nghiệm môn Sinh Lý có đáp án chi tiết
5. Đại Tràng – Hấp Thụ Nước Và Điện Giải
Phần thức ăn không tiêu hóa được tiếp tục di chuyển đến đại tràng, nơi nó thực hiện các chức năng quan trọng:
- Hấp thụ nước và điện giải: Góp phần duy trì cân bằng dịch trong cơ thể.
- Hệ vi sinh vật:
- Lên men carbohydrate không tiêu hóa, sản xuất axit béo chuỗi ngắn.
- Tổng hợp các vitamin như vitamin K.
- Nén chất thải: Hình thành phân, sau đó được thải ra ngoài qua trực tràng và hậu môn.
6. Tổng kết
Tất cả các quá trình tiêu hóa từ miệng đến hậu môn đều được phối hợp chính xác, đảm bảo cơ thể có thể hấp thụ tối đa chất dinh dưỡng từ thức ăn. Tuy nhiên, chỉ cần một khâu nào đó trong hệ thống này gặp trục trặc, cơ thể sẽ xuất hiện các rối loạn như:
- Trào ngược dạ dày thực quản nếu cơ thắt thực quản dưới hoạt động kém.
- Hội chứng kém hấp thu khi ruột non bị tổn thương.
- Táo bón hoặc tiêu chảy khi đại tràng không hoạt động hiệu quả.
Hiểu rõ sinh lý của hệ tiêu hóa là nền tảng quan trọng để chẩn đoán và điều trị các bệnh lý tiêu hóa một cách hiệu quả. Quá trình tiêu hóa là sự phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ quan từ miệng, dạ dày đến ruột và các tuyến phụ trợ như gan, mật, tụy. Khi bất kỳ cơ chế nào bị gián đoạn, cơ thể sẽ biểu hiện qua các triệu chứng như khó tiêu, đau bụng, hoặc rối loạn hấp thu. Nắm vững hoạt động này giúp bác sĩ xác định nguyên nhân gốc rễ và đưa ra phác đồ điều trị chính xác.
